Blog
BES Fon Seçimi: BEFAS'ta Hangi Metriklere Bakmalısınız?
2 Ağustos 2026 · 4 dk okuma
BEFAS (Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu), Takasbank tarafından 1 Temmuz 2021'de hizmete sunulan ve katılımcıların kendi emeklilik şirketleri dışındaki fonları da alıp satabilmesini sağlayan bir platform. TEFAS'ta olduğu gibi burada da karşılaştırma ekranı düzinelerce sütun sunuyor, ama çoğu katılımcı yine doğrudan getiri sütununa bakıyor. Bu yazıda, bir fon seçerken bu sütunlardan hangilerinin gerçekten işe yaradığını ve BES'e özgü kuralları anlatıyorum.
Not: Bu yazı yatırım danışmanlığı değildir, herhangi bir fonu önermiyor ya da değerlendirmiyor. Amacım sadece, fon seçerken BEFAS'taki karşılaştırma ekranının nasıl okunacağını açıklamak.
Devlet Katkısı Küçüldükçe Fon Seçimi Daha Çok Önem Kazanıyor
7 Ocak 2026'da bir Cumhurbaşkanlığı Kararı ile devlet katkısı oranı yüzde 30'dan yüzde 20'ye indirildi. Bu, BES'in en çok bilinen avantajının küçüldüğü anlamına geliyor: önceden yatırdığınız her 100 TL'ye devlet 30 TL ekliyordu, şimdi 20 TL ekliyor. 2026 için üst limit de belli: yıllık en fazla 396.360 TL katkı payı üzerinden, en fazla 79.272 TL devlet katkısı alınabiliyor. Devlet katkısının payı küçüldükçe, toplam getiriniz içinde fonun kendi performansının ve gider kesintisinin payı büyüyor; yani hangi fonu seçtiğiniz eskisinden daha çok önem kazanıyor.
| Metrik | Ne ölçüyor | Nasıl okunur |
|---|---|---|
| EGM karşılaştırma grubu | Fonun kendi grubu içindeki göreceli konumunu | Grup ortalamasının artı/eksi 1 standart sapma aralığının altı "nispeten yetersiz", üstü "nispeten başarılı" |
| Sharpe oranı | Alınan risk başına elde edilen getiriyi | Aynı grupta benzer getiri veren iki fondan Sharpe oranı yüksek olanın risk ayarlı performansı daha iyi |
| Gider kesintisi | Fonun yıllık maliyetini | FİGK yıllık en fazla yüzde 0,85, FTGK en fazla yüzde 1,09; devlet katkısının yatırıldığı fonda yüzde 0,365 |
EGM'nin Değerlendirme Yöntemi TEFAS'tan Farklı Çalışıyor
TEFAS'ta fonlar 1-7 arası tek bir risk değeriyle özetlenirken, EGM'nin Fon Performans Değerlendirme Sistemi farklı bir mantık kullanıyor: fonlar önce aynı varlık dağılımına/risk kategorisine sahip karşılaştırma gruplarına ayrılıyor, sonra o grubun basit ortalama getirisi ile artı/eksi 1 standart sapma aralığı hesaplanıyor. Bir fonun brüt getirisi bu aralığın altında kalırsa "nispeten yetersiz," üstünde kalırsa "nispeten başarılı" olarak değerlendiriliyor. Yani burada mutlak bir iyi/kötü ölçütü yok, kendi grubuna göre göreceli bir konum var.
Sharpe Oranı Burada da Geçerli
TEFAS'taki gibi Sharpe oranı burada da kullanılıyor: alınan risk başına elde edilen getiriyi ölçüyor, yüksek Sharpe oranı aynı getirinin daha az riskle elde edildiği anlamına geliyor. İki fon aynı karşılaştırma grubunda benzer bir getiri gösteriyorsa, Sharpe oranı yüksek olanın risk ayarlı performansı daha iyi demektir.
Gider Kesintilerinde Yasal Bir Tavan Var
BES fonlarının gider kesintisi, TEFAS'taki yatırım fonlarından farklı olarak sıkı bir yasal tavana bağlı: Fon İşletim Gider Kesintisi (FİGK) yıllık en fazla yüzde 0,85, Fon Toplam Gider Kesintisi (FTGK) ise yıllık en fazla yüzde 1,09 olabiliyor. Devlet katkısının yatırıldığı fon için bu sınır daha da düşük: günlük yüzde 0,001'i, yani yıllık yüzde 0,365'i geçemiyor. Bu tavanlar sayesinde gider kesintisi karşılaştırması BES'te TEFAS'a göre daha az fark yaratıyor, ama sıfır fark da değil; küçük yüzdesel farklar uzun vadede birikimli olarak etkiliyor. Ne kadar etkilediğini görmek için gider oranı hesaplayıcısını kullanabilirsiniz; yasal tavan ile daha düşük bir oran arasındaki farkı vade boyunca hesaplıyor.
Bu da Bir Pazarlama Konusu
Bu metrikleri anlamak burada da sadece katılımcı için değil, sermaye piyasalarında pazarlama yapan biri için de önemli. Devlet katkısı küçüldükçe, emeklilik şirketlerinin iletişiminde büyümeye devam eden bir avantajı öne çıkarmak yerine fonun kendi performansına odaklanmak daha dürüst bir konumlama; bu da SPK'nın reklam kurallarına zaten uygun bir yaklaşım. Katılımcının BEFAS'ta gördüğü karşılaştırma grubu mantığını bilmeden onunla konuşmak, TEFAS yazısında anlattığım aynı sorunu yaratıyor: pazarlama içeriği, yatırımcının zaten gördüğü veriyle tutarsız kalıyor.
Sonuç
BEFAS'ta bir fon seçerken EGM'nin karşılaştırma grubu mantığını (mutlak değil göreceli bir değerlendirme), Sharpe oranını (getirinin kalitesi) ve gider kesintisi tavanlarını (maliyet) birlikte okumak gerekiyor. Devlet katkısı oranı düştükçe bu okuma eskisinden daha önemli hale geliyor. Tekrar altını çizmek gerekirse, bu yazı hiçbir fonu önermiyor; sadece BEFAS ekranındaki rakamların ne anlama geldiğini ve BES'e özgü kuralları açıklıyor.